ج - اختصاص شتر به نحر و غير شتر به ذبح 3 - مخصوص است شتر به نحر به نحو متقدّم ، و غير آن به ذبح در حلق و قطع اوداج اربعه ، و هر كدام در جاى ديگر كافى در تذكيه نيست ؛ بلكه بعد از هر كدام اگر ادراك شد تذكيه با استقرار حياة و تذكيهء مخصوص به آن انجام داده شد ، پاك است و گر نه ميته است . و كلام در اعتبار استقرار به ازيد از حركت بعض اطراف اگر چه به كشف حركت بعد از ذبح از سبق حياة مذكوره است خواهد آمد إن شاء الله تعالى . جدا كردن سر قبل از زهاق روح اگر جدا كرد سر ذبيحه را قبل از زهاق روح آن ، پاك و حلال است به سبب ذبح ، چه به غير اختيار قطع نمايد يا عمداً ؛ و تعمّد قطع رأس مورد خلاف است در تحريم و كراهت ، و قول دوم اظهر است و اول احوط است . كراهت كندن پوست و قطع اعضاء قبل از برودت و مكروه است پوست ذبيحه را در آوردن قبل از زوال حرارت آن ، و همچنين قطع بعض اعضاء آن بنا بر اظهر ؛ و ترك اين گونه امور قبل از زهاق روح و زوال حرارت بدن احوط است . جواز معاملهء ممتنع با طائر فرارى اگر طائر رها كرد خود را و فرار نمود ، مىتواند با او معامله ممتنع را نمود و با خنجرى يا كاردى او را ساقط كرد و از امتناع خارج كرد ؛ پس اگر ادراك كرد ذبح آن را با حياة مستقره ، با ذبح ، حلال مىشود ، و گر نه به همان سبب سابق ، مثل صيد ممتنع . د - لزوم استقرار حيات قبل از ذبح 4 - استقرار حياة قبل از ذبح ، لازم است . و در حصول آن به حركت اطراف تأمّل است ؛ و لازم است كشف از حياة بعد از ذبح اگر چه در مختصرى از زمان باشد ؛ و مكشوف بودن به حركت طرفى مثل طَرْف چشم يا رَكض رِجل يا حركت دُم و خروج خون معتدل ، مسلَّم است ، و در تخيير بين اين دو يا تعيين هر كدام يا جمع ، خلاف است .